دانشجوی‌ گفتار درمانی‌ چه‌ می‌آموزند؟

دانشجویان‌ در این‌ رشته‌ غیر از گذراندن‌ واحدهای‌ عمومی‌ دروسی‌ مانند آناتومی‌، زبان‌شناسی‌، ژنتیک‌ پزشکی‌، اصول‌ توانبخشی‌، فیزیک‌ صوت‌، رشد روانی‌ حرکتی‌، آواشناسی‌، بیماری‌های‌ گوش‌، حلق‌ و بینی‌ و کاربرد جراحی‌ در گفتار درمانی‌، ارتودنسی‌ اعصاب‌ در رابطه‌ با گفتار، بیماری‌های‌ اعصاب‌ در رابطه‌ با گفتار، مبانی‌ شنوایی‌شناسی‌ و سنجش‌ شنوایی‌، روان‌شناسی‌ زبان‌، بیماری‌شناسی اختلال‌ در تولید، بیماری‌شناسی‌ ناروانی‌ گفتار، بیماری‌شناسی‌ زبان‌ پریشی‌ کودک‌ در بزرگسالی‌، بیماری‌شناسی‌ اختلال‌ در صورت‌، بیماری‌شناسی‌ اختلال‌ در خواندن‌، اصول‌ و متون‌ مشاوره‌، مدیریت‌ در گفتار، ارزیابی‌ و تشخیص‌ افتراقی‌ در بیماری‌شناسی‌ گفتار و زبان‌، روان‌شناسی‌ یادگیری‌ واحد کارآموزی‌ را نیز می‌گذرانند.

ادامه‌ تحصیل‌ در رشته‌ گفتار درمانی‌

ادامه‌ تحصیل‌ در رشته‌ گفتار درمانی‌ در سطح‌ کارشناسی‌ ارشد در دانشگاه‌ علوم‌ بهزیستی‌
تعریف اختلالات گفتار و زبان

طبق تعریف انجمن گفتار و زبان و شنوایی آمریکا )ASHA) به هرگونه اشکال در درک و کاربرد گفتار، نوشتار یا هر سیستم نمادین دیگری، اختلال زبانی گفته می شود.

نشانه های روشنی وجود دارد که بروز آسیب های زبانی در سال های اولیه زندگی تأثیرات زیان باری بر مهارت های درکی و ارتباطی وارد کرده که ممکن است به قلمروهای اجتماعی و هیجانی نیز تجاوز کند و بر پیشرفت تحصیلی، توانایی  دوست یابی و ارتباط در محیط های مختلف تأثیر منفی گذارد.

شیوع

یکی از بررسی هایی که به فراوانی از آن یاد می شود، مطالعه مورلی )۱۹۷۲) است که نشان می دهد ۱۰% کودکان در دو سالگی، ۶% کودکان در سه سالگی و ۳ تا ۵ درصد کودکان هنگام ورود به مرحله آموزش پیش دبستانی و ۳% کودکان در ۶/۶ سالگی دچار تأخیر در گفتار هستند.

اندربای و دیویس )۱۹۸۹) نیز با استفاده از آمارهای کودکان نیازمند به گفتار و زبان درمانی، شیوع این اختلال را در میان کودکان ۳ تا ۹ ساله، ۹۶۸ نفر از هر ۱۰۰,۰۰۰ کودک برآورد کردند.

برخی از مهمترین علل ابتلا به اختلالات گفتاری وزبانی

مشکلات شنوایی
بیماری های نورولوژیک و ضربه های وارده به سر
عقب ماندگی ذهنی
اختلالات حرکتی مربوط به سیستم اعصاب مرکزی مانند فلج مغزی
نابهنجاری های مادرزادی و اکتسابی ساختمان های گفتاری مانند: شکاف کام و لب یا اختلالات فکی- دندانی
اختلالات نافذ رشد مانند اوتیسم
استعداد ژنتیکی
عدم وجود محیط تحریکی مناسب

انواع اختلالات گفتار و زبان
اختلالات زبانی: منظور از اختلالات زبانی این است که در رفتار زبانی کودک در حال رشد، خللی وجود دارد. ممکن است کودک در کسب مهارت های زبانی نسبت به همسالان همجنس خود تأخیر داشته باشد و یا ممکن است اختلال خود را به شکل اختلال در درک شنیداری، عدم توانایی در استفاده صحیح از کلمات و معنای آن ها، ناتوانی در بیان نظرات و ایده ها، استفاده نادرست از الگوهای دستوری یا خزانه واژگانی کم نشان دهد.

نقص زبانی ویژه برخی از کودکان علیرغم عدم ابتلا به عقب ماندگی ذهنی، اختلالات حسی، آسیب نورولوژیکی، مشکلات هیجانی و اختلالات محیطی، نقص ویژه ای در زبان دارند که خود را به شکل ناتوانی در پردازش شنیداری، اشکال در حافظه شنوایی و نقص در مهارت های حل مسئله و تفکر استنباطی نشان می دهد.

ناتوانایی های یادگیری هم در اکثر کودکان دارای مشکلات زبانی دیده می شود که از جمله مهمترین آن ها اختلال در خواندن است. نارسا خوانی رشدی یا دیسلکسی اختلال در یادگیری خواندن در سنین رشد است که علیرغم آموزش مناسب، داشتن هوش کافی و وضعیت اجتماعی – فرهنگی مناسب بروز می یابد. این کودکان مشکلات واضحی در شناخت، رمزگردانی، حافظه، نامیدن، رشد زبان و هجی کردن دارند.

اختلالات گفتاری: هرگونه مشکلی که در تولید صحیح آواها، جریان طبیعی گفتار و کیفیت صدا به وجود آید، اختلال گفتاری نامیده می شود.

اختلالات تولیدی: اشکال در تولید و تلفظ صحیح آواهای گفتاری را در برمی گیرد؛ به طوری که با هنجار پذیرفته شده در جامعه تفاوت داشته باشد و توجه دیگران را به خود جلب کند و مانع از برقراری ارتباط یا موجب ناسازگاری کودک گردد.

لکنت: هرگونه وقفه در جریان پیوسته و ریتم طبیعی گفتار است که به شکل تکرار، کشش یا قفل شدن غیرارادی بر روی کلمات یا بخشی از کلمه دیده می شود. این اختلال معمولاً بین ۲ تا ۴ سالگی شروع می شود و معمولاً شیوع ۱ درصدی در هر جامعه ای دارد.

اختلالات صدا: زمانی که بلندی، زیرو بمی و کیفیت صدای فرد با افراد همجنس، هم سن، هم جثه و با طبقه اجتماعی یکسان متفاوت باشد، صدا غیر طبیعی تلقی می شود ونیاز به درمان دارد.  معمولاً سرماخوردگی، التهاب و آلرژی، استفاده بد و بیش از اندازه از صدا مثل جیغ زدن، مصرف محرک ها مثل سیگار و الکل منجر به بروز مشکلات جسمی در حنجره و استرس و ضربات روحی- روانی منجر به بروز اختلالات عملکردی در حنجره و مشکلات نورولوژیک منجر به فلجی یا ضعف تارهای صوتی و عضلات ناحیه حنجره می گردند که حاصل آن ها صدایی گرفته، خشن و نفس آلود می باشد.

اختلال بلع: بسیاری از کودکان و بزرگسالان دارای مشکلات بلعی ناشی از ریفلاکس معده ای – روده ای، سکته مغزی، داشتن لوله تراکئوستومی، تومور، جراحی و … می باشند. ارزیابی و درمان اختلالات تغذیه و بلع کودکان و بزرگسالان نیز به عهده آسیب شناسان گفتار است.

اختلال در عملکرد عضلات دهان و فک: در این اختلال زبان کودک به طور اغراق آمیزی جلو آمده و در نتیجه بلع طبیعی و تولید صحیح برخی از صداها تحت تأثیر قرار گرفته و به مرور زمان شکل فک و دندان ها و ساختار صورت دستخوش تغییر حالت می گردد، مکیدن انگشت، ناخن جویدن، دندان قروچه، آلرژی یا لوزه های بزرگ معمولاً از علل بروز این اختلال هستند.

دیزآرتری : ضعف یا فلجی در عضلات گفتاری در اثر آسیب به سیستم عصبی مرکزی منجر به بروز این اختلال می گردد.معمولا در اثر سکته مغزی، بیماری پارکینسون، ضربه مغزی ،صدمات ناشی از جراحی یا فلج مغزی بوجود می آید.

آپراکسی گفتار: در این اختلال  توالی تولید صداها، هجاها و کلمات آسیب می بیند.مغز پیام درست را به اندامهای گفتاری مثل دهان و فک  نمی فرستد؛بنابراین کودک از گفتن آنچه در نظر دارد عاجز است. تولید کلمات با تقلا و سختی صورت می گیرد

شایان توجه است که اگر این اختلالات به موقع درمان نشوند، می توانند مشکلاتی را در یادگیری ایجاد نمایند. یادگیری مهارت های زبانی و ارتباطی، باید قبل از ۵ سالگی صورت گیرد، زیرا با گذشت زمان و رشد و تکامل مغز، یادگیری کندتر و سخت تر خواهد بود.

آسیب شناسان گفتار و زبان به کودکان و بزرگسالان دارای مشکلات ارتباطی کمک می کنند. کودک پس از ارزیابی تحت درمان تک نفره قرار گرفته و درمانگر برای درمان مؤثر ضمن مشاوره و آموزش به خانواده در خانه آنها را با خود هم گام و همراه می نماید.

رشد و تکامل لغات و مفاهیم کودک، در طول سال های مدرسه نیز ادامه می یابد و کودک با یادگیری خواندن و نوشتن، راه های پیچیده تری برای کاربرد زبان، به کار خواهد گرفت.

از آن جایی که تمام تجربیات آموزشی کودک، نیازمند کسب مهارت های ارتباطی مناسب است، ممکن است گفتاردرمانی در طول سال های مدرسه به شکل درمان مستقیم و یا به شکل درمان مشاوره ای ادامه یابد. بنابراین صبرو شکیبایی و همکاری و همراهی والدین کودک را در تمامی مراحل درمان می طلبد.

منبع: پزشکان بدون مرز